Katalysator – Tips voor vervanging en veel voorkomende fouten

Katalysator – Tips voor vervanging en veel voorkomende fouten

Katalysatoren zijn al 30 jaar verplicht in auto’s voor het reduceren van de milieuvervuiling en de omzetting van giftige in niet-giftige gassen. Normaal gezien houden katalysatoren het een autoleven uit; defecten kunnen echter altijd voorkomen. Rijdt u met een defecte katalysator, maakt u zich strafbaar en wordt u tot milieumisdadiger. Dat hoeft echter niet. Wij tonen u, hoe u de oude katalysator misschien nog kunt redden en indien nodig een nieuwe inbouwt.

De functie van de katalysator en mogelijke symptomen bij defect

Katalysator zelf vervangenDe katalysator haalt de giftige en milieuschadelijke bestanddelen uit de uitstoot en zet deze in onschadelijke of in ieder geval minder schadelijke stoffen om. Daarachter steekt een bijzonder ingewikkeld proces, waarvoor tal van dure en zeldzame materialen (platina, palladium, rodium) nodig zijn. Er zijn verschillende soorten katalysatoren, waarbij de zogenaamde “ongeregelde” katalysator vandaag nog bij oldtimers toegelaten zijn.
Bovendien zijn er nog:

EOBD katalysatorEOBD-katalysator – EOBD-katalysatoren zijn vervangingsonderdelen voor de oudere katalysatoren volgens milieunorm Euro-3 en Euro-4. Zij beschikken over onboard-diagnose of gebruiken deze van de wagen voor zover aanwezig. EOBD is de afkorting voor “European Onboard Diagnosis“, omdat ze voortdurend door sensoren bewaakt en geregeld worden, hetgeen nu voor alle moderne katalysatoren geldt.
OxidatiekatalysatorOxidatiekatalysator – deze wordt met name in dieselwagens gebruikt en werkt met het daar aanwezige luchtoverschot om koolmonoxide, kooldioxide en koolwaterstof in kooldioxide en water om te zetten.
DriewegkatalysatorDriewegkatalysator – wordt in de benzinemotor gebruikt en verenigt drie chemische processen in één enkel onderdeel. De koolwaterstof wordt in kooldioxide en water, koolmonoxide in kooldioxide, en stikstofoxide in stikstof en zuurstof omgezet.
Close coupled katalysatorClose-couple-katalysator – deze vorm is relatief nieuw en wordt slechts zelden gebruikt. Hier vormen spruitstuk en katalysator één eenheid. Dat betekent echter ook dat deze zich niet aan de gewone plek vóór de einddemper bevindt. De vervanging moet door een garage worden uitgevoerd.
Katalysator in topkwaliteit

Katalysator • Topkwaliteit

onmiddellijk beschikbaar

Goedkoop winkelen

Wilt u meer over het functioneringsprincipe van de katalysator weten, leest u de informatiepagina van de ANWB door of het Wikipedia-artikel over het onderwerp “katalysator”.

Symptomen en defect

katalysator zelf installerenEen defecte katalysator kan een hele reeks symptomen veroorzaken. Eerst wordt de motorprestatie minder. Gas wordt niet meer goed aangenomen en ook de maximumsnelheid wordt minder. Dat gebeurt niet opeens, maar geleidelijk, en daarom merken de meeste bestuurders dit niet. Ook een ander symptoom is voor de bestuurder nauwelijks herkenbaar: de stijging van de uitstootwaarden. Pas wanneer het tot foute ontsteking of ontstekingsuitval komt, is de zaak eenduidig. Wacht u vervolgens zo lang tot geratel te horen is of het motorcontrolelampje aangaat, is het voor de katalysator meestal al te laat. Of hij nog te redden is, toont een eenvoudige test.

defect katalysator verwijderenKrik de wagen op of zet hem op de reparatiebrug. Vind de katalysator (zou niet moeilijk moeten zijn) en klop ertegen. Hoort u daarbij een metalig gerinkel of geratel, zijn de fijne lamellen in het interieur reeds kapot en een vervanging is nodig. Is geen geluid te horen, kan de katalysator worden gereinigd. Met een kapotte katalysator mag u nooit te lang doorrijden. Om te beginnen vormt dit een gevaar voor het milieu en bovendien gaat de motor vroeg of laat in de “noodgevalmodus”. Ook het verwijderen van een kapotte katalysator en dan zonder verderrijden is geen goed idee. Dan maakt men zich schuldig aan belastingontduiking omdat de wagen niet meer aan de eisen van de EURO-norm voldoet. Bij de uitstootcontrole van de APK en DEKRA leidt een kapotte katalysator overigens altijd tot afkeuring, omdat de nodige uitstootwaarden niet meer worden gehaald.

Katalysator reinigen – heel eenvoudig op de snelweg

Er zijn additieven, die een volledige reiniging van de katalysator beloven. Schadelijk zijn deze met zuurstof verrijkte oliën niet, doch hun gebruik is op zijn minst omstreden, zo niet zelfs twijfelachtig. Voor dieselwagens is er bovendien speciale reiniger voor de roetfilter, die met de katalysator tevens in het uitlaatsysteem is gebouwd. Ook hier heeft gebruik zelden een beduidend effect.

katalysator demonteren handleidingSommige alternatieven kosten echter weinig tijd en brandstof en helpen in veel gevallen, de katalysator weer “schoon te branden”. Deze bereikt namelijk temparaturen van meerdere honderden graden Celsius, voor zover hij echt op de proef wordt gesteld. Daarvoor dient u voor een afstand van minstens 20 kilometer, en beter is dubbel zo ver, met een gemiddeld tot hoog toerental (ca 4000 rpm) over de snelweg te rijden, indien mogelijk constant en in een hoge versnelling. Het effect merkt u meestal meteen: de foute ontstekingen verdwijnen en de oorspronkelijke prestatie keert terug. Deze procedure kan ook herhaald worden, voor het geval dat de wagen voornamelijk in het stadsverkeer wordt gebruikt.Geluiddempers - Bespaar tot 35% op uw aankoop

Stap-voor-stap: de vervanging van de katalysator

katalysator nieuw uitrustenOpmerking: Katalysatoren zijn meestal vastgeschroefd maar heel soms ook gelast. Het is niet onmogelijk, gelaste katalysatoren zelf te vervangen voor zover het juiste gereedschap ter beschikking staat. Het gaat daarbij om een werkje voor gevorderden en indien u overweegt dit zelf uit te voeren, heeft u waarschijnlijk nauwelijks een handleiding nodig.

Volgende gereedschappen zijn nodig:

Reparatiebrug
of reparatiekuil
Ring- of steeksleutel
of zeskantschroevendraaier
Evt. kruipolie of roestomvormer
Lap
Melkvet
of vaseline
of smeerolie
Evt passende schroeven

katalysator kapot symptomenVoorbereiding: zet de auto op de reparatiebrug en hef hem op. Bekijk de uitlaat en de positie van de katalysator. Let op de installatierichting en zoek naar de kabels voor sensoren die naar de katalysator leiden. Onthoud dit alles of maak een schets. Neem de nieuwe katalysator uit zijn verpakking en let op de accessoires. Er moeten dichtingsringen bijgeleverd zijn, die voorafgaand aan montage aan de de katalysator moeten worden aangebracht. Smeer de dichtingsringen in met melkvet of vaseline (desnoods kan een druppel smeerolie ook) en steek ze in de daarvoor voorziene opnamepunten, zodat ze er niet uitvallen.
Stap 1: Verwijder alle stekkers die naar de katalysator leiden. Daartoe behoort in ieder geval de lambdasonde. Moderne katalysatoren zijn echter voorzien van meerdere sensoren die uitlaatgassen en temperaturen meten.
Katalysator zelf reinigen
Stap 2: Maak alle schroeven los (Niet eruitdraaien!), waarmee de katalysator aan het uitlaatsysteem of aan de carrosserie is bevestigd. Wanneer ze verroest zijn en niet meer draaien, gebruikt u roestomvormer of kruipolie. Een inwerkingstijd van ongeveer vijf minuten zou voldoende moeten zijn. Als gereedschap heeft u een steeksleutel, een imbusseutel of in veel gevallen beide nodig.
Stap 3: Nu kunt u de schroeven eruitdraaien. Houd daarbij de oude katalysator dusdanig in zijn positie dat er geen schuifkrachten ontstaan. Zijn de oude schroeven nog in orde, kunnen deze wederom worden gebruikt. Anders dient u nieuwe aan te schaffen.
Stap 4: Met de lap kunt u alle steunvlakken als ook de buisopeningen van vuil bevrijden. Waar de schroeven zitten, dient blank metaal te zijn. Hier in geval van twijfel gebruik maken van een staalborstel, wanneer het vuil te hardnekkig is. Bij buisverbindingen is dit niet zo heel belangrijk.
hoe wordt de katalysator gedemonteerd
Stap 5: Draai de nieuwe katalysator dusdanig, dat de pijl voor de montagerichting van de motor weg in de richting van de uitlaat wijst. DIT IS HEEL BELANGRIJK! Wanneer u onzeker bent of er geen pijl staat, lees dan de montagehandleiding of kijk op uw gemaakte schets.
Stap 6: Steek de katalysator met de vooraf gemonteerde dichtingsringen in de buisaansluitingen. Draai alle schroeven kort aan, en begin vervolgens de ene na de andere een beetje vaster te draaien, totdat ze allemaal compleet vastgedraaid zijn. Zo worden spanningen vermeden, die de katalysator kunnen beschadigen.
katalysator kapot oorzaak
Stap 7: Steek de voelers van de sensoren en de lambdasonde weer in de daarvoor bedoelde gaten en aansluitingen.
Stap 8: Laat de wagen zakken, stap in en start de motor. Let op de geluiden, geef kort gas en kijk op de instrumenten. Is alles normaal, was de vervanging geslaagd.

Lambdasonde online bestellen
efecten katalysator herkennenNog een wenk: De oude katalysator bevat tal van edelmetalen en hoort in geen geval bij het huisvuil. Veel recycling-bedrijven kopen ze voor contant geld op. Veel plaatselijke recyclers nemen ze ook aan, maar hier wordt vaak alleen de schrootwaarde vergoed.

Mogelijke fouten en oplossingsvoorstellen

De katalysator vervangen is niet heel moeilijk en normaal gezien kan dit werk ook door onervaren doe-het-zelvers zonder problemen worden uitgevoerd. Fouten kunnen echter altijd opduiken en zijn vooral in nieuwe wagens niet helemaal uit te sluiten. De meest voorkomende fouten en oplossingen:

mogelijke fouten van de katalysatorBoordcomputer meldt een fout: Na de vervanging van de katalysator is de lambdasonde vaak in de war omdat de ooit opgeslagen waarden niet meer kloppen. In normale gevallen is dit geen probleem en zou dit na een paar kilometer zichzelf moeten oplossen, wanneer de sondes zich daarop hebben ingesteld. Wanneer de motorcontrolelampjes aangaan, kan het echter om iets ernstigs gaan, bijvoorbeeld een sensor die helemaal geen gegevens krijgt. Dan dient u de steekverbindingen van de sensoren te controleren. Helpt ook dat niet, kan in dit geval alleen een garage met diagnoseapparatuur verder helpen.
Waterplassen onder de auto: Met name in de koelere maanden zit er vaak condensatievocht in de uitlaat. Wanneer het een regelrechte plas betreft, die eerder uit de richting van de katalysator schijnt te komen, zit waarschijnlijk de achter de katalysator liggende schroefverbinding niet goed vast en kan water eruitlopen. Draai de schroeven nog wat verder vast en controleer ze allemaal nog een keer. Dan zou dit probleem verholpen moeten zijn.
Slechte motorprestatie: Ook deze fout hangt daarmee samen, dat de sonden aanvankelijk geen betrouwbare waarden krijgen en dit moet zich tijdens de eerste rit vanzelf oplossen. Gebeurt dit niet, kan het zijn dat een van de sonden de vervanging niet heeft overleefd of de boordcomputer moet compleet gereset worden. Zoek in dit geval zo snel mogelijk een garage op.

Weblinks: Wikipedia
Foto: Minerva Studio, taro911 Photographer, GooGag, Einar Muoni, Slavoljub Pantelic, philipus, topshots, corepics, industrieblick, Waldemarus, Tyler Olson, loflo69 / shutterstock.com

1 Ster2 Sterren3 Sterren4 Sterren5 Sterren (59 Stemmen, gemiddelde: 4,97 uit 5)
Loading...